Jod jest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowej syntezy hormonów tarczycy.

Odpowiada endokrynolog dr n. med. Marcin Motyka z Kliniki Endokrynologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, konsultant endokrynologiczny w krakowskim Szpitalu Zakonu Bonifratrów. – Jego rola jest szczególnie istotna u kobiet ciężarnych, ponieważ w tym okresie życia kobiety zapotrzebowanie na jod wzrasta. Podaż tego pierwiastka musi bowiem pokryć zapotrzebowanie nie tylko przyszłej mamy, ale również rozwijającego się w jej łonie płodu. Niedobór jodu wpływa niekorzystnie między innymi na system nerwowy, w tym na inteligencję mającego przyjść na świat dziecka. Niedobór jodu został uznany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) za jeden z czynników bezpośrednio wpływających na stan zdrowia ludzi.

Tymczasem szacuje się, że na całym świecie aż półtora miliarda osób (dane WHO) żyje na terenach, na których występuje jego niedobór – najczęściej są to tereny górskie, podgórskie i tereny położone z dala od morza, w głębi lądu. – Podobnie jest w Polsce – potwierdza dr Motyka. – Im dalej od morza, tym jodu mniej. Ponad 90 proc. naszego kraju leży na obszarze niedoboru jodu: od umiarkowanego do ciężkiego, jedynie na wąskim pasie nadmorskim nie ma niedoboru lub jest lekki. Najbardziej dotknięte są obszary Karpat, Sudetów. Niegdyś na tych obszarach najczęściej odnotowywano przypadki wola endemicznego i endemicznego kretynizmu.

O wolu endemicznym i endemicznym kretynizmie mówimy wówczas, gdy tych przypadków jest na danym terenie więcej niż 5 procent. Czasami jeszcze na starych zdjęciach możemy dostrzec ludzi z guzowato zmienioną szyją. To powiększenie tarczycy, czyli wole. Znamy także z literatury czy ze słyszenia opowieści o ludziach ciężko upośledzonych umysłowo, których życie, szczególnie na wsi, było niezwykle trudne. Przyczyną tego upośledzenia, czyli kretynizmu endemicznego był niedobór jodu u ich ciężarnych matek, co w sposób trwały uszkadzało płód. Takie przypadki najczęściej odnotowywano w południowych regionach Polski, także w Małopolsce i na Podkarpaciu.

Na szczęście to już historia, obecnie na terenie Polski takich ciężkich przypadków niedoboru jodu się nie spotyka. Nasz największy krajowy ekspert i koordynator kolejnych programów eliminacji niedoboru jodu, w tym programu aktualnego, prof. Zbigniew Szybiński postuluje zwiększenie dawki jodku potasu, którą dodaje się do soli. Dawka ta waha się obecnie między 20 a 40 mg jodku potasu na kilogram soli. Oprócz tego w ramach profilaktyki dodaje się jod do pokarmów dla niemowląt.

Pojawiają się również propozycje, aby dodawać go do pasz dla zwierząt, głównie krów, co pozwoli osiągnąć zwiększenie stężenia jodu w mleku. – Są różne pomysły, aby wykorzystywać bardziej bezpieczne nośniki dla jodu niż sól – drMotyka podkreśla przy tym, że najważniejszą jednak sprawą jest suplementacja jodowa kobiet w ciąży i kobiet karmiących piersią. – Niedobory jodu najwyraźniej rysują się właśnie u nich, ponieważ potrzebują tego pierwiastka dla siebie i dla rozwijającego się nowego organizmu. Dlatego u kobiet w ciąży szczególnie często obserwowano powiększanie się tarczycy. Jeśli dla zdrowej dorosłej osoby zapotrzebowanie dobowe na jod wynosi 150 mikrogramów, to u kobiet ciężarnych wzrasta ono do 200 mikrogramów –wówczas ogólnopopulacyjna profilaktyka jodowania soli już nie wystarcza. – Jedynie około 40 proc. ciężarnych kobiet stosuje suplementację jodu. Tymczasem wszystkie ciężarne powinny przyjmować zalecaną dawkę od momentu poczęcia dziecka, do zakończenia karmienia go piersią. Dzieci, których matki nie przyjmowały jodu mogą mieć m.in. niższy iloraz inteligencji – podkreśla endokrynolog. Dr Marcin Motyka precyzuje, że jod jest niezbędny przede wszystkim do prawidłowego rozwoju układu nerwowego dziecka.

A jeśli układ nerwowy, w tym mózg, rozwija się prawidłowo – zyskujemy na inteligencji dziecka. – A także inteligencji całej populacji; cały naród będzie mądrzejszy, jeśli będziemy suplementować jod u kobiet ciężarnych i karmiących piersią – mówi endokrynolog, podkreślając, że są to stwierdzone naukowo fakty. – Amerykańskie badania wykazały, że u dzieci kobiet, u których w czasie ciąży i karmienia stosowano suplementację jodu, iloraz inteligencji był ok. 8 procent wyższy niż u tych, którym jodu w okresie życia płodowego i niemowlęctwa nie dostarczano.

Źródło : Dziennik Polski